Δεκατέσσερα ενεργά ρήγματα με δυναμική κοντά στα 6 Ρίχτερ έχουν χαρτογραφηθεί πλήρως στον χερσαίο χώρο της Μεσσηνίας, και το πιο επικίνδυνο για την Καλαμάτα είναι το ρήγμα του Πηδήματος, σύμφωνα με τον διευθυντή ερευνών του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, δρα Αθανάσιο Γκανά. Στο ίδιο διάστημα, ομάδα εργασίας του Αστεροσκοπείου προετοιμάζει μαζί με την Τοπική Αυτοδιοίκηση την Καλαμάτα ώστε να γίνει η δεύτερη πόλη της χώρας με πιστοποίηση Tsunami Ready της UNESCO, μετά τη Σάμο.
Τα στοιχεία παρουσιάζονται σε δημοσίευμα της εφημερίδας «ΤΑ ΝΕΑ», με την υπογραφή της Κατερίνας Ροββά, λίγες ημέρες μετά τις εκδηλώσεις μνήμης του Δήμου Καλαμάτας για τα 40 χρόνια από τον σεισμό του 1986. Σύμφωνα με την εφημερίδα, ο σεισμός της 13ης Σεπτεμβρίου 1986, μεγέθους 6 Ρίχτερ, στοίχισε τη ζωή σε 20 ανθρώπους και τραυμάτισε 80. Τέσσερις πολυκατοικίες κατέρρευσαν μέσα στην πόλη και το 20% των κτιρίων της κρίθηκε κατεδαφιστέο.
Το ρήγμα του Πηδήματος έχει δώσει πέντε σεισμούς σε 20.000 χρόνια
«Αυτή τη στιγμή το πιο επικίνδυνο σεισμικό ρήγμα για την πόλη της Καλαμάτας είναι το ρήγμα του Πηδήματος», δήλωσε ο δρ Γκανάς στα «ΝΕΑ». Πρόκειται, όπως εξήγησε, για σεισμική ζώνη μήκους περίπου 10 χιλιομέτρων, που ξεκινά από τα Αρφαρά και φτάνει ως την περιοχή της Θουρίας.
Οι ερευνητές άνοιξαν όρυγμα πάνω στο ρήγμα και χρονολόγησαν τα ιζήματα που αποτίθενται στο έδαφος μετά από μεγάλους σεισμούς. Με βάση αυτή την τομή, το ρήγμα του Πηδήματος έχει δώσει πέντε σεισμούς τα τελευταία 20.000 χρόνια, με περίοδο επανάληψης περίπου 3.000 ετών. Ο τελευταίος σημειώθηκε πριν από 2.970 χρόνια και η δυναμικότητα του ρήγματος εκτιμάται στα 6 Ρίχτερ. Το όρυγμα είχε ανοιχτεί το 2015 κοντά στις πηγές του Πηδήματος, όπως είχε περιγράψει ο δρ Γκανάς σε συνέντευξή του στην ΕΡΤ Καλαμάτας τον Σεπτέμβριο. Ο ίδιος προτείνει ο χώρος να προστατευθεί και να κηρυχθεί γεωλογικό μνημείο.
Τα 14 ρήγματα της Μεσσηνίας έχουν πλέον χαρτογραφηθεί πλήρως, και σύμφωνα με τον δρα Γκανά η αντοχή των κτιρίων της Καλαμάτας, όπως και των υπόλοιπων πόλεων του νομού, έχει βελτιωθεί σημαντικά από το 1986. «Έχει μειωθεί, δηλαδή, η τρωτότητά τους και αυτό είναι ένα σημαντικό συμπέρασμα», ανέφερε. Η παράκτια ζώνη της Καλαμάτας, η Βέργα και οι γύρω περιοχές, πρόσθεσε, εκτίθενται όμως και σε άλλα φυσικά φαινόμενα, όπως τα τσουνάμι.
Η Καλαμάτα ακολουθεί τη Σάμο στο πρόγραμμα Tsunami Ready
Το πρόγραμμα Tsunami Ready λειτουργεί από την UNESCO από το 2015 και αναγνωρίζει παράκτιες κοινότητες που καλύπτουν 12 δείκτες ετοιμότητας, από τη χαρτογράφηση του κινδύνου έως τις τακτικές ασκήσεις εκκένωσης. Η αναγνώριση δεν σημαίνει ότι μια πόλη είναι θωρακισμένη απέναντι στο φαινόμενο, αλλά ότι έχει λάβει τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία των κατοίκων και των επισκεπτών της.
Η Σάμος έγινε η πρώτη πόλη της Ελλάδας με την αναγνώριση στις 19 Ιουνίου 2024, μέσω συνεργασίας του Δήμου Ανατολικής Σάμου με το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο στο πλαίσιο του έργου CoastWAVE. Υπεύθυνη της ομάδας εργασίας του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών για το Tsunami Ready είναι η ειδική τεχνική επιστήμονας Έλενα Δασκαλάκη, η οποία παρουσίασε την προετοιμασία της Καλαμάτας για τον κίνδυνο τσουνάμι στην επιστημονική εσπερίδα του Σαββάτου 12 Σεπτεμβρίου στο Δημοτικό Πνευματικό Κέντρο της πόλης.
Η Καλαμάτα δεν είναι η μόνη πόλη της Μεσσηνίας σε αυτόν τον χάρτη. Η Μεθώνη έχει επιλεγεί ως πιλοτική περιοχή του ευρωπαϊκού έργου NEAM-COMMITMENT, και οι πρώτοι χάρτες επικινδυνότητας για την περιοχή παρουσιάστηκαν στις 31 Μαρτίου 2026 σε ημερίδα που οργάνωσαν ο Δήμος Πύλου-Νέστορος και το Εθνικό Κέντρο Προειδοποίησης για Τσουνάμι του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου.
Φαράγγια στον βυθό μπροστά από την Καρδαμύλη και τη Στούπα
Τα σεισμικά ρήγματα δεν είναι η μόνη πηγή παλιρροϊκών κυμάτων στον Μεσσηνιακό Κόλπο. Η καθηγήτρια του Τμήματος Γεωλογίας του ΕΚΠΑ Παρασκευή Νομικού εξήγησε στα «ΝΕΑ» ότι η ερευνητική ομάδα, σε συνεργασία με την Υδρογραφική Υπηρεσία του Πολεμικού Ναυτικού, χαρτογράφησε με πολύ μεγάλη ευκρίνεια την ανατολική πλευρά του κόλπου.
Στον υποθαλάσσιο χώρο μπροστά από τη Μάνη, την Καρδαμύλη και τη Στούπα εντοπίστηκαν φαράγγια μήκους αρκετών χιλιομέτρων. Μπροστά από το λιμάνι της Καλαμάτας καταγράφηκαν υποθαλάσσιες μικροκατολισθήσεις και αστάθειες στα πρανή, που αποδίδονται σε μαζικές μετακινήσεις από τον σεισμό του 1986 κατά μήκος της ρηξιγενούς ζώνης της Δυτικής Μάνης.
«Αν γίνει κατολίσθηση μέσα σε αυτά τα φαράγγια, είτε εξαιτίας σεισμού είτε λόγω της βαρύτητας, το πρώτο πράγμα το οποίο θα συμβεί είναι τσουνάμι», ανέφερε η κ. Νομικού, υπογραμμίζοντας ότι ένα τέτοιο κύμα θα γεννιόταν πολύ κοντά στις ακτές του Μεσσηνιακού Κόλπου. Τα ευρήματα προέρχονται από μελέτη των Ευφροσύνης Βαρώτσου, Παρασκευής Νομικού, Δημήτρη Παπανικολάου και άλλων ερευνητών για τη μορφοτεκτονική εξέλιξη και τους θαλάσσιους γεωκινδύνους του κόλπου.
Οι πρώτοι υποθαλάσσιοι νεοτεκτονικοί χάρτες για τον Μεσσηνιακό Κόλπο σχεδιάστηκαν το 1986 από τον Δημήτρη Παπανικολάου, χωρίς την ανάλυση που προσφέρουν τα σημερινά όργανα. Η κ. Νομικού ζητά τη στήριξη της Πολιτείας για πλήρη χαρτογράφηση, για μοντέλα κατολισθήσεων και τσουνάμι, και για τη μελέτη της συνέχειας των φαραγγιών στη στεριά, ώστε να προκύψει ένα ενιαίο μοντέλο εδάφους.
Ο Μεσσηνιακός Κόλπος, ζωντανό εργαστήριο του Multimarex
Ο Μεσσηνιακός Κόλπος βρίσκεται στο επίκεντρο του διεθνούς ερευνητικού προγράμματος Multimarex, που μελετά τους θαλάσσιους γεωκινδύνους στον ελλαδικό χώρο. Σύμφωνα με όσα είχε δηλώσει η κ. Νομικού στο iefimerida τον Οκτώβριο του 2025, το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από τη Γερμανία, με συμμετοχή της Ελλάδας, και έχει επιλέξει δύο περιοχές για εντατική μελέτη: την Καλαμάτα και τη Σαντορίνη.
Στο πλαίσιο αυτό, η Καλαμάτα φιλοξένησε από την Κυριακή 13 έως την Πέμπτη 17 Σεπτεμβρίου 2026 το διεθνές φοιτητικό συνέδριο και εργαστήριο MULTI-MAREX, σε συνεργασία με τον Δήμο Καλαμάτας και τη γερμανική ερευνητική αποστολή mareXtreme της κοινοπραξίας DAM.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου