Την ανάγκη ουσιαστικής ενίσχυσης των Κοινοτήτων ως βασικού θεσμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης αναδεικνύει ο Παναγιώτης Ι. Λύρας, πρόεδρος του Συμβουλίου Δημοτικής Κοινότητας Καλαμάτας. Με αφορμή τη δημόσια συζήτηση για την ερήμωση των χωριών και τον ρόλο των Πολιτιστικών Συλλόγων, υποστηρίζει ότι οι εκλεγμένες Κοινότητες πρέπει να αποκτήσουν πραγματικές αρμοδιότητες, πόρους και δυνατότητα παρέμβασης.
Ο Παναγιώτης Ι. Λύρας αναφέρεται σε ανώνυμο κείμενο που, όπως σημειώνει, κυκλοφορεί τις τελευταίες ημέρες και περιγράφει την εικόνα των χωριών που αδειάζουν, των σχολείων που κλείνουν, των νέων που φεύγουν και των πλατειών που γεμίζουν για λίγες ημέρες τον Αύγουστο πριν επιστρέψουν στη σιωπή.
Κατά τον ίδιο, από αυτή τη συζήτηση απουσιάζει ένα καθοριστικό στοιχείο: η θεσμική Κοινότητα. Όπως τονίζει, το πρώτο κύτταρο δημοκρατικής οργάνωσης ενός χωριού δεν είναι ο Πολιτιστικός Σύλλογος, αλλά η ίδια η Κοινότητα, επαναλαμβάνοντας τη θέση του ότι «η Τοπική Αυτοδιοίκηση χωρίς τις Κοινότητες είναι μισή Αυτοδιοίκηση».
Παράλληλα, ξεκαθαρίζει ότι δεν υποβαθμίζει τον ρόλο των Πολιτιστικών Συλλόγων. Αναγνωρίζει ότι πολλοί από αυτούς έχουν πολυετή και ανιδιοτελή παρουσία, διατηρούν ζωντανή τη μνήμη και την παράδοση, συνδέουν τους αποδήμους με τον τόπο τους, κινητοποιούν εθελοντές και παράγουν πολιτιστική δραστηριότητα.
Επισημαίνει, ωστόσο, ότι ο ρόλος ενός Συλλόγου δεν μπορεί να ταυτίζεται με εκείνον της Κοινότητας. Ο Σύλλογος αποτελεί εθελοντική συλλογικότητα πολιτών, ενώ η Κοινότητα είναι θεσμός της Δημοκρατίας και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Ο Πρόεδρος και το Συμβούλιο της Κοινότητας εκλέγονται από το σύνολο της τοπικής κοινωνίας, διαθέτουν λαϊκή νομιμοποίηση και λογοδοτούν σε αυτή.
Ο Παναγιώτης Ι. Λύρας εντοπίζει αντίφαση στο γεγονός ότι από τους Πολιτιστικούς Συλλόγους ζητείται συχνά να υπερασπιστούν το περιβάλλον, να διεκδικήσουν υποδομές, να προστατεύσουν δημόσιους χώρους, να προωθήσουν την τοπική παραγωγή και να κινητοποιήσουν τους κατοίκους απέναντι στην ερήμωση. Όπως υποστηρίζει, πρόκειται σε μεγάλο βαθμό για έναν ρόλο που η Πολιτεία δεν έχει αναγνωρίσει ουσιαστικά στις εκλεγμένες Κοινότητες.
Κατά την άποψή του, αντί να ενισχύεται ο θεσμός που βρίσκεται πιο κοντά στον πολίτη, οι Κοινότητες παραμένουν κυρίως σε γνωμοδοτικό επίπεδο, χωρίς τις αρμοδιότητες και τους πόρους που θα τους επέτρεπαν να παρεμβαίνουν πιο αποτελεσματικά στην καθημερινότητα των κατοίκων.
Υπενθυμίζει ότι είχε αναφερθεί και πριν από έναν χρόνο, μετά τις πυρκαγιές στην περιοχή, στον ρόλο που μπορούν να παίξουν οι Κοινότητες ως αντίβαρο στην ερημοποίηση. Όπως σημειώνει, αυτή η λειτουργία δεν πρέπει να περιορίζεται σε συνθήματα, αλλά να αποτυπώνεται στην καθημερινή ζωή των χωριών.
Στο ίδιο πλαίσιο, επισημαίνει ότι ένας Πολιτιστικός Σύλλογος μπορεί να δημιουργηθεί από περιορισμένο αριθμό ανθρώπων, να δραστηριοποιηθεί, να επιχορηγηθεί και να οργανώσει εκδηλώσεις, αλλά μπορεί επίσης να αδρανήσει, να αλλάξει χαρακτήρα ή να εμφανίζεται περιστασιακά.
Αντίθετα, όπως αναφέρει, η Κοινότητα έχει μόνιμη παρουσία 365 ημέρες τον χρόνο. Βρίσκεται στο χωριό όταν υπάρχει πρόβλημα στο δίκτυο ύδρευσης, όταν κλείνει ένας δρόμος, όταν εκδηλώνεται πυρκαγιά ή πλημμύρα, όταν χρειάζονται καθαρισμοί, όταν ένας ηλικιωμένος χρειάζεται βοήθεια ή όταν υπάρχουν προβλήματα με την αγροτική οδοποιία, τον φωτισμό, ένα εγκαταλελειμμένο κτίριο, μια παιδική χαρά ή ένα κοιμητήριο.
Ο Παναγιώτης Ι. Λύρας ασκεί ακόμη κριτική στην εικόνα που επαναλαμβάνεται κάθε Αύγουστο στην περιφέρεια, με βουλευτές, δημάρχους, αντιδημάρχους και άλλους επισήμους να επισκέπτονται πανηγύρια, να απευθύνουν χαιρετισμούς και να μιλούν για την ανάγκη διατήρησης της ζωής στην ύπαιθρο.
Όπως σημειώνει, ο αιρετός Πρόεδρος της Κοινότητας συχνά περιορίζεται στην υποδοχή των επισήμων και στη διευθέτηση πρακτικών ζητημάτων της εκδήλωσης, ενώ ο πραγματικός θεσμικός του ρόλος είναι διαφορετικός.
Κατά τον ίδιο, οι επίσημοι θα έπρεπε να αξιοποιούν την παρουσία τους στα χωριά για ουσιαστική συζήτηση με τους αιρετούς εκπροσώπους των Κοινοτήτων σχετικά με τα σχολεία, την αγροτική οδοποιία, την ύδρευση, την ιατρική κάλυψη, την πολιτική προστασία, τις ανάγκες των ηλικιωμένων, τη φυγή των νέων και την τοπική παραγωγή.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει και στην κατανομή των διαθέσιμων πόρων. Όπως επισημαίνει, για ένα πανηγύρι, μια συναυλία ή μια εκδήλωση είναι πολλές φορές ευκολότερο να βρεθούν χρήματα και υποστήριξη, ενώ για βασικές ανάγκες μιας Κοινότητας, όπως ένας δρόμος, ένας κοινόχρηστος χώρος ή μια μικρή παρέμβαση, η απάντηση συχνά είναι ότι δεν υπάρχει δυνατότητα.
Ο ίδιος χαρακτηρίζει αυτή την εικόνα λανθασμένη ιεράρχηση, σημειώνοντας ότι ο πολιτισμός δεν μπορεί να λειτουργεί ως άλλοθι για την εγκατάλειψη της καθημερινότητας και ότι μια γεμάτη πλατεία τον Αύγουστο δεν αναιρεί την ερήμωση των υπόλοιπων μηνών.
Ο Παναγιώτης Ι. Λύρας διευκρινίζει ότι δεν θεωρεί πως Πολιτιστικοί Σύλλογοι και Κοινότητες πρέπει να βρίσκονται απέναντι. Αντίθετα, υποστηρίζει ότι απαιτούνται και ισχυρές Κοινότητες και ανεξάρτητοι, δημιουργικοί και δραστήριοι Πολιτιστικοί Σύλλογοι, με σαφώς διακριτούς ρόλους.
Σύμφωνα με τη θέση του, οι Σύλλογοι πρέπει να δημιουργούν, να κινητοποιούν, να διασώζουν και να εμπνέουν, ενώ οι Κοινότητες πρέπει να εκπροσωπούν, να σχεδιάζουν, να διεκδικούν, να αποφασίζουν όπου προβλέπεται και να λογοδοτούν στους πολίτες. Ο Δήμος, από την πλευρά του, πρέπει να συνεργάζεται και με τους δύο χωρίς πελατειακές εξαρτήσεις και παρακάμψεις, ενώ η Πολιτεία, όπως υποστηρίζει, οφείλει να προχωρήσει σε πραγματική αποκέντρωση.
Κλείνοντας, θέτει ως βασικό ερώτημα όχι το μέγεθος ενός πανηγυριού ή τον αριθμό των ανθρώπων που θα γεμίσουν μια πλατεία για μία βραδιά, αλλά το ποιος παραμένει στο χωριό όταν οι εκδηλώσεις τελειώσουν, οι επισκέπτες φύγουν και η καθημερινότητα επιστρέψει.
Όπως σημειώνει, η αντιμετώπιση της ερήμωσης απαιτεί ενίσχυση των Κοινοτήτων με φωνή, αρμοδιότητες, πόρους, συμμετοχή στις αποφάσεις και σεβασμό στον αιρετό εκπρόσωπό τους, ώστε η τοπική κοινωνία να μπορεί να παραμένει ενεργή και μετά το τέλος της θερινής περιόδου.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου